Psychotherapie

"Om een probleem te kunnen oplossen is het belangrijk dat je eerst inziet dat je een probleem hebt.
Deze stap is in zekere zin de belangrijkste stap van allemaal ....".
Prof.dr. R.Sternberg

Psychisch in de problemen?
Problemen met de psychische gesteldheid van iemand anders?

Wat is het?
Aangeboren? Aangeleerd? Kwetsbaarheid? Aangebracht?

Vragen waar de mensheid al heel lang mee worstelt. In het vakjargon heet dit de nature/ nurture-discussie.
Welke kant moet u dus op, waar vindt u antwoorden en/of oplossingen ? Moet u ze zoeken in de biologische psychiatrie (medicijnen), de psychologische psychiatrie (psychotherapie), of in combinaties van beiden ?

Wij werken vanuit de psychotherapeutische hoek en zijn mensen, die in het aangebracht/ aangeleerd zijn van psychische problematiek geloven. Alleen, door zowel studie als persoonlijke ervaring, is dat geen geloven maar weten. In onze optiek, is slechts een klein percentage van mensen die psychisch klem lopen, erfelijk belast. Deze mensen kunnen inderdaad baat hebben bij het, over een langere periode, gebruiken van medicijnen.

Maar bij de rest van de mensen die psychisch problemen hebben, is het meestal een combinatie van factoren, waardoor ze op een gegeven moment vastlopen. Om een factor te noemen: beschadigd en/of geconditioneerd zijn door ouders en/of opvoeders. Hierbij kunt u denken aan lichamelijk geweld, maar niet te vergeten ook geestelijk geweld, zoals emotionele afwijzing, hetgeen vaak gepaard gaat met vernederende opmerkingen. Deze afwijzing en vernederingen hakken er op de lange duur goed in en kunnen ervoor zorgen, dat er van een gezonde eigenwaarde niets overblijft, of dat zij zelfs nooit (goed) tot ontwikkeling komt.

Maar er zijn ook zat andere oorzaken op te noemen, die totaal niets of weinig met de opvoeding te maken hebben en waar ouders, ondanks een warme en liefdevolle opvoeding vrij machteloos tegenover staan. U kunt hierbij denken aan: een verkeerde (school)cultuur; gepest en getreiterd worden; traumatische ervaringen veroorzaakt door derden of schokkende gebeurtenissen; verkeerde rolpatronen en daardoor frustraties hebbend, die niet of slecht geuit worden; gebrek aan gezonde referentiekaders, etc.

Meestal is het een combinatie van (een aantal van) de genoemde factoren, waardoor mensen vroeg of laat op psychologisch gebied klemlopen.. Eén van de gevolgen is namelijk, dat mensen hierdoor hun gevoels -en gedachtewereld niet meer kunnen of durven te uiten. Afgesloten, zoals de volksmond zegt. Deze mensen krijgen dan de grootste moeite om zich kwetsbaar op te stellen. Of het tegenovergestelde, men praat veel maar zegt in wezen niets wezenlijks. Converseren met deze mensen beperkt zich vaak tot carrière en materie en de rest wordt angstvallig ontweken. Maar ook met deze levenshouding, loopt men een kans om psychologisch in de problemen te komen. Bij het ene voorbeeld loop je de kans om eenzaam en depressief te worden en bij het andere voorbeeld is burn-out het belangrijkste gevaar. Zo bestaan er dus diverse geestelijke fases, waarin een mens kan schieten. Dit is echter te breed om allemaal te behandelen. Wat dat aangaat geeft DSM-IV, het diagnostisch handboek voor psychiaters en psychologen, een vrij nauwkeurige weergave van de diverse psychologische (hoofd)problemen die kunnen ontstaan.

De meeste van deze problemen zijn, in onze optiek, zonder medicijnen aan te pakken. Je kan medicatie in extreme emotionele stormen tijdelijk als ondersteuning gebruiken. Maar het is geen snoepgoed en de meeste mensen ervaren ze op de lange duur als niet zo prettig en willen er dan ook vanaf. De belangrijkste klacht is dan dat men (vaak) een vervlakking voelt in zijn gevoelsleven, die men als onaangenaam ervaart.

Mensen die dus klem lopen en last krijgen van paniek -en/of angstaanvallen, depressief of agressief raken, opgebrand zijn, of te gestresst zijn, etc., zijn veelal te helpen met psychotherapie. Zelfs zeer afgesloten mensen zijn - mits gemotiveerd - vrij gemakkelijk te veranderen, of in ieder geval een eind op weg te helpen.

De biologische psychiatrie denkt daar (vaak) anders over en is in onze ogen te ver doorgeschoten.

Dit geeft dan ook vreemde situaties, zoals bijvoorbeeld de opvatting, dat enkel hoog opgeleide mensen, die ook nog hun problemen goed onder woorden kunnen brengen, in aanmerking komen voor psychotherapie.
En de rest heeft pech. Aangeboren afwijkingen en/of aanleg. Deze mensen zullen hun lot, lijdzaam moeten ondergaan, pilletje hier, pappen en nathouden daar.
Een werkwijze waar wij het dus niet mee eens zijn.

Gevoelsbeschadiging, hersenbeschadiging of beide ?

Oorzaken van psychisch disfunctioneren, worden door de biologische psychiatrie dus vaak in de ('onveranderbare') genen en hersenen gezocht en niet in de omgeving van de cliënt. De verwoestende, ondermijnende en conditionerende aspecten van een verkeerde opvoeding, traumatische ervaringen en/of (school)cultuur, wordt door de biologische psychiatrie enorm onderschat. Als een kind, puber of volwassen mens door bovenstaande processen klem loopt, dan is het dus de aanleg van dat persoon.

Dit gedachtegoed is voor een groot gedeelte de huidige psychologische cultuur. Veel mensen vragen zich schijnbaar niet (meer) af, of er iets in de mens is wat beschadigd kan worden.

En het antwoord is ja, ondubbelzinnig via wetenschappelijke onderzoekingen al aangetoond. Noem het ziel, geest, hersenen, gevoelsleven, bewustzijn, het maakt niet zo veel uit. Het kan beschadigd worden in de vroege jeugd, ja zelfs reeds in de baarmoeder. En als dit beschadigd wordt, kan het de hersenchemie beïnvloeden en dus complete karakterstructuren. Met andere woorden de werking van de hersenen is niet onveranderbaar.

Een bekende expert op dit gebied, Prof.dr. N. Andreasen* zegt: "Ervaringen veranderen de hersenen, letterlijk." Allerlei externe invloeden kunnen neerslaan in bouw en functioneren van de hersenen. (Feenstra,1997) Ook schrijft zij over deze hersenplasticiteit, dat "onze hersenen in een toestand van constante dynamische verandering zijn, die plaatsvindt als gevolg van de inwerking van de ervaringen op onze psychische functies en psychische toestand.(Andreasen, 2002, p.40) Over psychotherapie schrijft zij het volgende: "Psychotherapie werkt op zowel de geest als de hersenen. (...) Maar afhankelijk van de effectiviteit van deze [psychotherapeutische] technieken leiden ze tot veranderingen in de ‘plastische hersenen’ (...)". (Andreasen, 2002, p.39-40). "Verder zijn genen net als de hersenen, 'plastisch'. Genen worden beinvloed door 'omgevingsfactoren' en hun gedrag wordt erdoor veranderd." (Andreasen, 2002, p.43).

Nu zou je dit alles naast je neer kunnen leggen als zijnde een leuke theorie, maar de vrouw is een bekende hoogleraar psychiatrie en doet veel hersenonderzoek met MRI-en PET scans!

Een andere hoogleraar (farmacologie) schrijft : "Het ontwikkelingsproces van een uniek brein is het meest spectaculair tot aan, en in, de tienerleeftijd, maar zelfs dan ligt nog niet alles vast. Ons karakter blijft zich aanpassen als we reageren op en terugschrikken voor de onophoudelijke indrukken die we opdoen".(Greenfield, 1997)

Simpeler en krachtiger als dit kunnen wij het niet uitdrukken. Boerenlogica eigenlijk, geen speld tussen te krijgen. Deze zaken impliceren onder meer, dat zowel de hersenstructuur, als de hersenchemie, als ook de genen aan veranderingen onderhevig zijn. En in onze optiek, is de wisselwerking hiervan met het gevoelsleven vele malen sterker dan men tot nu toe durft te veronderstellen, vooropgesteld dat men deze link überhaupt al erkent.

Als je bovenstaande gegevens tot je door laat dringen, dan besef je ook waarom psychotherapie zo belangrijk is. Maar dat staat of valt dan natuurlijk ook met het karakter en levenshouding van de therapeut en de therapievorm die hij/zij hanteert. Een lijstje van eigenschappen, die de therapievorm en de psycholoog/therapeut in onze optiek minimaal moet bezitten, vindt u verder op deze pagina.

Het beschadigde gevoel. Wat gebeurt er ?

Als de geest beschadigd raakt of zwaar geconditioneerd wordt, ontstaat er een splitsing tussen gevoel en verstand. Deze splitsing is echter vaak meervoudig en fluctuerend (zie: Fact-therapie). Over het algemeen kun je echter zeggen, dat hoe groter de kloof tussen beide, hoe meer kans men heeft om ooit klem te lopen. Bovendien beïnvloedt het de levensvreugde, die een mens normaal behoort te hebben.

Lichaam

Een verkeerde psychische gesteldheid beïnvloedt dus ook het lichaam en zelfs de genen. Dan worden er namelijk processen op gang gebracht die normaal gesproken niet geactiveerd zouden worden. Dit psychische onbalans beïnvloedt de hersenen, die verkeerde signalen naar het lichaam gaat afgeven, waardoor ook allerlei fysieke klachten kunnen ontstaan. Met dit psychische onbalans kan je uiteraard niet alle ziektes verklaren, maar een gedeelte ook wel. Wij zijn er wel van overtuigd, dat als je psychologisch gezien goed in elkaar zit, je geest uitermate sterk is, waardoor ook veel ziektes geen kans krijgen om zich te ontwikkelen.

Bijtijds herkennen en erkennen

Zodra een rood olielampje in een auto gaat branden, is het voor de bestuurder van een auto een alarmsignaal, dat betekent: 'onmiddellijk stoppen en laten repareren'. Doet u dit niet dan kunt u wachten op het vastlopen van de motor.
Hetzelfde geldt voor paniekaanvallen, depressie, agressie en/of manisch gedrag, etc.. Als het langer dan twee weken duurt, betekent dit repareren! Alleen voor rouwverwerking kan men (soms) een langere tijd rekenen, maar ook dat zou in principe nooit langer als een half jaar horen te duren.

Wat doen wij om dit soort problemen te verhelpen ?

Door middel van gesprekken en een paar andere bekende technieken, trachten wij de cliënt weer in een stabiele geestelijke gevoelsmatige situatie te brengen, waardoor de klachten verdwijnen of sterk verminderen. Maar we fungeren als wegwijzers, lopen zal ieder mens voor zichzelf moeten doen.

Waarin verschillen wij ?

Wij maken gebruik van een hele directe, rationele en gevoelsmatige aanpak, die er juist op gericht is om (verdrongen) pijnlijke plekken op te sporen, te activeren en te doorleven. De sessies duren (meestal) twee uur per keer. De reden hierachter is dat de meeste mensen, zeer zeker de eerste paar keer, pas na een half uur op hun gemak zijn.Als u bij ons in therapie bent, zijn wij in noodgevallen 24 uur per dag bereikbaar.

Wie helpen wij ?

In principe iedereen, alleen zijn sommige mensen zo ver verdwaald, dat een ambulante setting niet verantwoord is. En als u even verder leest, begrijpt u ook waarom wij sommige mensen niet in therapie nemen.
Ook mensen met een zwaar verslavingsprobleem, moeten eerst de verslaving aanpakken, voordat ze de oorzaken van hun verslaving gaan achterhalen en aan gaan pakken. Want psychotherapie werkt alleen goed, als de hulpvrager gemotiveerd is om zijn of haar problemen aan te pakken.

Wat is het beoogde eindresultaat ?

Dat u een onafhankelijk denkend, voelend en handelend wezen wordt (of blijft), met gezonde referentiekaders. Een persoon, die het leven in totale rust ervaart maar ook in totale beweging.
Hij/zij ervaart het leven als een opwindend avontuur. Maar gaat ook verantwoording, intimiteit en directheid, zowel in zijn werk als privé, niet uit de weg.

Gevaren

Psychotherapie kan vrij ingrijpend zijn en is niet geheel zonder gevaar. Emotionele pijn wordt namelijk geactiveerd om verwerkt te worden. Vooral als mensen vrij ernstige trauma's bezitten, is het beter om dit in een klinische setting te laten behandelen. De kans op decompensatie of een psychotische periode is namelijk zonder meer aanwezig.

Maar ook voor mensen met iets minder ernstige klachten is het niet zonder risico's! Karakterstructuren kunnen veranderen, de staat van analgesie of morele anesthesie, waarin veel volwassen mensen verkeren, wordt namelijk geheel of gedeeltelijk opgeheven. Dit impliceert dat men zowel harder en directer wordt naar de omgeving, maar ook zachter en gevoelsmatiger. Dit, afhankelijk van de situatie waarin men verkeert en de omstandigheden waarmee u geconfronteerd wordt.

Deze veranderingen kunnen in eerste instantie bedreigend werken voor zowel relaties als werkomgeving.
Toch zou in de huidige cultuur ieder volwassen mens in psychotherapie moeten gaan. De reden is simpel, psychologische/ emotionele problemen maken je relaties kapot, verknallen je levensgeluk, vernietigt het vertrouwen in jezelf en andere mensen. Zij maken je depressief of agressief en zorgen ervoor dat op de lange duur, allerlei enge lichamelijke klachten kunnen ontstaan.

Tot besluit

Als u voor een psychiater kiest, realiseert u zich dan het volgende: een psychiater heeft een basisopleiding geneeskunde gehad en heeft naderhand als specialisatie de psychiatrie gekozen. Zijn zienswijze is dus vaak die van een arts. Met behulp van uw gegevens, en/of zijn persoonlijke interpretatie, stelt hij een diagnose. Daarna gaat hij zoeken en uitproberen welk medicijn het best aanslaat. En als hij zijn werk goed doet, dan schrijft hij het juiste medicijn voor.

Een psycholoog behoort een academische achtergrond te hebben, die hem onder meer geleerd heeft wat een normaal en gezond mens is. Wat die moet kunnen en wat je ervan kan verwachten. Normaal gesproken behoort hij genoeg geestelijk gereedschap te hebben om een mens weer op koers te krijgen.

Een psychotherapeut is van origine veelal een psycholoog of arts, die tevens doorgeleerd heeft om mensen met psychische problematiek dusdanig geestelijk/ gevoelsmatig te corrigeren, dat hij weer als een gezond en normaal mens functioneert. Alleen bestaan er vele stromingen binnen de psychotherapie. Er zijn ongeveer 400 psychotherapeutische hoofdstromingen en pakweg 4000 tot 7000 kleinere. Dus welke stroming is dan de goede? Of welke combinatie van deze stromingen is dan de goede?

Wel, het hangt een beetje van uw voorkeur af en van wat u als waarheid ervaart. De belangrijkste criteria zijn:

1) Het moet klikken tussen u en de therapeut.
2) Het moet zowel rationeel als gevoelsmatig zijn.
3) Het moet logisch zijn en wetenschappelijk te verifiëren.
4) Het moet binnen afzienbare tijd een goed resultaat geven of u in ieder geval
   een eind op weg helpen.
5) De therapeut moet op een gezonde manier klaar zijn met zichzelf, iets wat je
   meestal niet tijdens je opleiding leert. Echter, een essentieel gegeven voor elke
   therapeut.

Want zoals Carl Jung, één van de grondleggers van de moderne psychotherapie al zei: 'Slechts wat iemand werkelijk is, heeft genezende kracht.' En als u wilt weten wat daarmee bedoelt wordt, dan kunt u dit onder deze link vrij goed lezen. De juiste kennis, verbale vaardigheden en het fingerspitzegefühl van de hulpverlener zijn daarnaast van essentieel belang..

Belangrijkste criterium voor welke therapie dan ook, is dat het moet helpen! Als er binnen 8 uur psychotherapie niets verandert, zit u volgens onze visie niet bij de juiste persoon en/of therapie en kunt u op zoek gaan naar een ander.

Slotopmerking

Deskundige hulp kan men op vele plaatsen vinden in Nederland. Dus let op eventuele geestelijke/ emotionele signalen en grijp in voordat het te laat is, onder het simpele motto: 'Los je psychische problemen op, voordat je psychische problemen jou oplossen.'

Voor nadere informatie of een intakegesprek, verwijzen wij u naar ons telefoonnummers (zie indexpagina).

Mocht u meer willen weten over hoe de menselijke geest werkt, dan raden wij aan om het boek: Fact-grafiek, blauwdruk van de menselijke geest, te lezen. Dit werk laat u de oorzaken, de knelpunten en de wegen naar eventuele oplossingen van (uw) psychologische problemen zien. Het is een semi-wetenschappelijk werk, maar is op een manier geschreven dat het ook voor de leek zeer leesbaar en toegankelijk is. Te mooi om waar te zijn? Leest u een stukje uit het voorwoord, geschreven door Prof.dr. J.C.M. Willems.

* Prof.dr. Nancy Andreasen is verbonden aan de Universiteit van Iowa en hoofdredacteur van de American Journal of Psychiatry. Zij was betrokken bij de ontwikkeling van zowel DSM III als DSM IV.

Literatuur
Andreasen, N. (2002). Schitterend nieuw brein: Psychiatrie in het tijdperk van het genoom. Amsterdam: Nieuwezijds.
Feenstra, G. (1997). 'Ervaringen veranderen de hersenen'. Volkskrant, 04-10-1997. Artikel n.a.v. van de publiekslezing;
'De Anatomische Les', door Nancy Andreasen op 30-10-1997.
Greenfield, S.A. (1997). Het menselijk brein. Amsterdam: Contact.
Sternberg R. (2002). Succesvolle intelligentie: Lisse: Swets & Zeitlinger