Mene, mene, tekel ufarsin. Oorlog in Irak, vanuit psychologisch oogpunt gezien.

Mene, mene, tekel ufarsin.
(Daniel 5:25)

Wie wind zaait, zal storm oogsten. Een cliché, we weten het. Het vervelende van clichés is echter dat ze meestal waar zijn.

Sinds 11 september 2001 is deze wereld veranderd. Bin Laden en zijn trawanten hebben een paar slapende reuzen wakker geschopt en hebben een proces in werking gezet met gevolgen, die zij waarschijnlijk zelf ook totaal niet voorzien hadden. In principe is Amerika ten strijde getrokken tegen het internationale (islamitisch) terrorisme, maar als je het een beetje nader bekijkt, dan zijn ze een oorlog begonnen tegen dictatoriale agressieve regimes!

Niet dat wij iets nieuws zeggen, het zijn zaken waar Bush van het begin af aan (na 11 september 2001) vrij consistent in is geweest. Hij en zijn kabinet, accepteren domweg deze regimes niet meer, omdat ze beseffen dat er van deze regimes een dreiging uitgaat, die boven die van verbaal geweld uitstijgt. En dus zijn ze ten strijde getrokken. Afghanistan als eerste en Irak wordt het volgende "slachtoffer", van deze dadendrang. En daarna wordt het: "Wie volgt?". In die regio schijnen er nog 22 dictatoriale regimes aan de macht te zijn, dus Amerika en zijn bondgenoten Engeland/ Spanje, etc. kunnen nog een poosje vooruit. Maar ook Noord-Korea voelt de dreiging die van de States uitgaat.
De discussies en weerstanden die dit Amerikaans/ Engelse pact oproept in islamitische, maar ook westerse landen, is echter redelijk groot.

Dus dachten wij: "Vooruit, laten wij ook ons "psychologisch" steentje bijdragen aan deze discussie". Uiteraard is wat u gaat lezen onze visie en u zult zelf moeten bepalen of u het het er mee eens bent of niet. Niet dat we de illusie hebben, dat we met onze analyse ook maar iets bereiken. Mammoettankers die op volle kracht vooruit varen stop je niet zomaar. De voorwaartse krachten zijn namelijk te groot.

Hoe wij er over denken.

Vanuit wetenschappelijk-psychologisch en theologisch oogpunt beschouwd, is het fascinerend om te zien, wat er op dit ogenblik in de wereldgeschiedenis gebeurt. Echter, als je puur naar het sociale en het menselijk vlak kijkt, dan lopen we natuurlijk langs een afgrond die 'Derde Wereldoorlog' heet en waar je als "gewoon" mens je hart bij vasthoudt en maar hard hoopt en/of bidt dat dit goed gaat komen.

Sinds 11 september beseffen zeer zeker Amerika en Groot-Britannië, dat ze in een andere wereldfase terecht zijn gekomen. Ze beseffen dat ze gevaar lopen van dictatoriale regimes, zeer zeker als deze onder de noemer 'religie' werken. Nieuw zijn ze natuurlijk niet, want als je ziet wat zogenaamde christenen zowel de Arabische wereld (kruistochten), Zuid-Amerika, Afrika etc., als hun eigen christelijke broeders, die alleen maar net iets anders dachten dan de mainstream, aangedaan hebben, dan krijg je spontaan het schaamrood op je wangen. Deze vervolgde christenen, waren trouwens een van de eersten die naar Amerika vertrokken.

We moeten dus beseffen, dat Amerika voor een groot gedeelte uit deze vervolgde groepen is opgebouwd. Dus vrijheid van godsdienst en tolerantie op dat vlak, behoren tot de essentie van de Amerikaanse samenleving. Maar door deze vervolging heen en het harde pioniersleven in Amerika, ontstond er in Amerika een mentaliteit van: 'God zit in de hemel, de president zit in het Witte Huis en de rest zoekt het maar uit, want die proberen je meestal alleen maar uit te buiten, te belazeren of nog erger'.
Om zich tegen de gevaren van een vijandige omgeving (rovers, veedieven, indianen, etc,) te verdedigen, gaf men de Amerikaanse burger het recht om een wapen in zijn bezit te hebben en dat recht is tot op de huidige dag van kracht. Maar aangezien je nooit weet waar de gevoelige snaren liggen bij een ander (gewapend) mens, blijf je heel vriendelijk en als je praat, praat je over de meest onschuldige zaken. En zo onstond er in Amerika een paradoxale sociale cultuur, die men als vriendelijk-oppervlakkig, egocentrisch en licht-paranoïde kan omschrijven en een ieder die voor langere tijd in deze Amerikaanse cultuur gewoond of gereisd heeft kan dit beamen.
Succesvol zijn en daarin vrij gelaten worden door de regering, je enkel met je eigen zaken bemoeien, materie najagen, en de "juiste" trends volgen lijken een afspiegeling te zijn van de huidige Amerikaanse cultuur.
Deze houding werd en wordt nog steeds door sommige andere volkeren als zwakte gezien, in die zin dat zij tot gevolg zou hebben, dat deze natie als los zand aan elkaar zou hangen, maar dat doet zij absoluut niet. Het geeft in ieder geval wel een merkwaardige psychische cultuur, die aan de ene kant heel mooi om te zien en mee te maken is, maar die ook een paar zeer vervelende trekjes vertoont. De Amerikaanse journalist en cineast Michael Moore heeft over dit gegeven pas een fascinerende documentaire gemaakt met als titel: 'Bowling for Columbine.'
De mensen binnen deze cultuur kan men alleen maar goed samenbrengen als er een ramp gebeurt en/of ze bedreigd worden in hun bestaan. Dan zie je in deze samenleving een enorme kracht ontwikkelen, die bijna beangstigend is. Door hun democratisch stelsel weten ze echter deze extreme krachten (tot nu toe) vrij goed onder controle te houden.

Daartegenover hebben we extremistische islamitische groeperingen, die de Koran op een net zo vreemde manier interpreteren als de kruisvaarders de Bijbel in de vroege Middeleeuwen. Sommige van deze mensen hebben de macht gegrepen in diverse islamitische landen en zij zitten natuurlijk met een probleen. Een dictator heeft namelijk zowel vijanden van binnenuit, als van buitenaf nodig, om zijn dictaten te onderbouwen en kracht bij te zetten. Want anders zou hij namelijk binnen de korste keren uit zijn functie als "leider" gezet worden.
Meestal vertonen deze mensen trekjes van een narcistische persoonlijkheidsstoornis in combinatie met trekjes van een antisociale, agressieve persoonlijkheidsstoornis. Dus vijanden vinden is voor hun geen probleem. Ze vertonen daarnaast psychopathologische trekjes, die er ook voor zorgen, dat ze totaal onverschillig staan ten opzichte van het lijden van andere mensen.

Bush en de zijnen, hebben nu besloten dat zij genoeg hebben van deze extreem agressieve dictators en groeperingen en hebben de aanval ingezet. Men hoopt door de val van Irak een democratisch stelsel kunnen inrichten, dat dan als lichtend voorbeeld voor de rest van de dictatoriale (Arabische) wereld kan dienen. Het gaat Amerika, volgens ons, dan ook niet om de olie, het gaat ze geeneens om Sadam, het gaat ze ook niet om de islam, want juist Amerika is een vrijhaven voor anders-religieus-denkenden, het gaat ze domweg om het omverwerpen van een regime, dat zij als zeer agressief en gevaarlijk beschouwen. Terecht? Hoe je er ook over denkt, Sadam en zijn regime, is nu natuurlijk niet bepaald onschuldig en/of ongevaarlijk, dat heeft hij de laatste dertig jaar wel bewezen.

Dit conflict heeft met zoveel achtergronden te maken, dat het onmogelijk is om alle aspecten te belichten. Armoede en wanhoop kunnen ondere andere drijfveren voor veel jongeren zijn om in extreme groeperingen te vluchten. De oorzaken hiervan liggen bij het westen, denken veel mensen. Is dat zo? Gedeeltelijk wel natuurlijk, maar het heeft het ook te maken met een religieuze cultuur, die zichzelf verlamt en waarin allerlei verplichtingen, kledingvoorschriften en onderdanigheid aan de (groot)moeftie, sjeik, kalief/ iman een grote rol spelen. Alleen, onderdanigheid aan de ene kant, roept - in een en dezelfde persoon - vaak extreme reacties op aan de andere kant. Men vertikt het echter dan vaak om de eigen psychologische en religieuze waarden en normen tegen het licht te houden en men geeft de schuld aan iemand anders, projectie heet dit verschijnsel in de psychologie.

Mensen zoals Sadam, zijn exponenten van de extreme reactie, het zijn de Atilla de Huns of Hitlers in de dop. Je kan ze een vinger geven, maar voordat je het weet eisen ze je hele lichaam op. De gevolgen van deze 'gebroken geweertjes politiek' zijn, in ieder geval wat Hitler aangaat, desastreus geweest. En wat zou er gebeurd zijn als Hitler een atoomwapen gehad had?

Maar toch zijn wij in wezen tegenstanders van elke vorm van verbale en/of fysieke agressie. Wij ondersteunen dan ook zonder meer het christelijke linkerwang - rechterwangprincipe en bij verbale agressie is dit ook vrij makkelijk te tolereren en het aantal wangen kan dan ook eindeloos zijn. Bij fysieke agressie wordt het echter een ander verhaal, dan geldt namelijk, dat je maar twee wangen hebt. Daar komen de problemen dan ook om de hoek kijken. Bin Laden, als zijnde de agressief-destructieve uiting van de islam en Sadam als een vertegenwoordiger van de dictatoriale tak, hebben de wangen van Amerika een paar keer teveel geslagen.

Kritiek op Amerika en het westen is er natuurlijk genoeg te geven, want ook zij zijn natuurlijk zo hyprocriet als het maar zijn kan. Eerst bewapenen we deze psychopaat tot de tanden en nu trekken we ten strijde tegen hem. Hadden een paar militair- psychologische experts toen al niet kunnen zien, dat deze man hele gevaarlijke trekjes vertoont en dat je met zo iemand beter geen zaken kan doen, zeer zeker niet als het om wapensystemen gaat?
Wat dat aangaat is er niet veel veranderd. Zo'n kleine vier eeuwen geleden bouwden wij oorlogschepen voor Portugal, die vervolgens naar Brazilië zeilden om tegen Nederlandse soldaten te gaan vechten. Niks nieuws onder de zon dus. "Geld wat dom is maakt recht wat krom is". Wat dat aangaat hebben we schijnbaar nog niet veel geleerd.

Maar oorlog is natuurlijk altijd de slechtste oplossing. De vraag is alleen, hoe kom je dan van dit soort regimes af? We leven dan ook in in een zeer gevaarlijke tijd. De mens heeft de middelen uitgevonden, om rampen te kunnen veroorzaken van haast apocalyptische proporties. Je kan en mag dit soort wapens en middelen nooit onder bevel van één man of vrouw plaatsen. Vandaar, dat democratie ook het beste onder de slechten is. Een premier of president is namelijk een onderdeel van een politieke stroming en/of coalitie. De eerste onder gelijken. De corrigerende factor van de rest van zijn ploeg, de verantwoording naar de afgevaardigden, het volk en de pers, zorgen ervoor dat deze mensen nooit echt door kunnen schieten naar echt gevaarlijke grenzen.

Wat Amerika en zijn bondgenoten aangaat, hopelijk zijn zij zich bewust welke doos van Pandora zij opentrekken. Welke krachten zij loslaten en activeren. Ook in het westen heeft het eeuwenlang geduurd, voordat er een scheiding tussen kerk en staat was. In de islamitische wereld kan dit nog wel eens langer gaan duren en slechts een paar van deze landen hebben de eerste stappen gezet naar echte democratie. Het gevaar blijft echter altijd sluipen, Omdat in de islam of in de interpretatie daarvan factoren zitten, die oproepen of verplichten tot dominantie en onderdanigheid.

Het beste zou zijn als Sadam en zijn naaste volgelingen in ballingschap zouden gaan, in een land dat ze asiel wil geven. Een andere oplossing zien wij niet. Zijn dagen lijken geteld te zijn. Het kan echter een Perseus-overwinning worden van deze gewapende alliantie, want hopelijk beseft het westen, dat mensen veel tijd nodig hebben om na te denken en te veranderen. Flexibiliteit en tolerantie zijn namelijk modewoorden in de westerse wereld en zelfs hier werken zij slechts gedeeltelijk. In de orthodoxe islamitische wereld zijn het taboewoorden en wat dat aangaat is het te hopen, dat er binnen de islam vernieuwers opstaan gelijk Voltaire. Want anders gaan we duistere tijden tegemoet, waarin de woorden: "Mene, mene, tekel, ufarsin'', (geteld en beeïndigd, gewogen en te licht bevonden, verdeeld en weggegeven), en de daarop volgende consequenties ons nog tijden zullen achtervolgen.

Home