Manisch-depressief
"De grote Weg is vlak, maar mensen zoeken liever bergpaden."
(Lao-Tse, Chinees filosoof, ongeveer 600 v.Chr.)
Manisch-depressief (de bipolaire stoornis)
Als
je het nuchter bekijkt dan heeft waarschijnlijk
het grootste gedeelte van de wereldbevolking last of
gemak
van
een zeer lichte vorm van manisch-depressieve
verschijnselen. Alleen noemen we het niet zo. We noemen het
stemmingswisselingen
of, zoals ze het in het Engels zeggen: moodswings. Bijna iedereen kan
dit fenomeen
ervaren. De ene dag kan je de hele wereld aan en is het
leven prachtig,
stimulerend en enerverend. De
volgende dag hebben we een baaldag en is alles enigszins grauw en
somber en - wat overdreven gezegd - slepen
we ons door het leven. Deze stemmingswisselingen kunnen op een
dagelijkse basis
plaatsvinden, maar ook op een
wekelijkse of maandelijkse basis.
Bij mensen bij wie een manisch-depressieve
stoornis, oftewel een bipolaire stoornis, is geconstateerd, werkt het
exact hetzelfde, alleen de
pieken zijn gigantisch veel hoger en de dalen zijn ook veel dieper.
Bovendien kan iemand maanden of zelfs jaren heel manisch/ overactief
zijn en daarna weer, voor een kortere of langere
tijd, zeer depressief. Met intelligentie heeft het niets te
maken. Integendeel, onder het gilde van de (vermeende of
gediagnostiseerde) manisch-depressieven zitten
grote aantallen kunstenaars, schrijvers,
filosofen, politici, acteurs en zakenmensen. In hun manische periode
zijn ze rusteloos en/of overactief en zijn ze tot dingen in staat die
men versteld doet staan. In hun depressieve fase staat men
weer
versteld van de totale somberheid,
het negativisme en inactiviteit van deze mensen.
Omgeving
Een logisch gevolg is
natuurlijk dat deze mensen vaak enorm wispelturig zijn en
daardoor
de nodige conflicten kunnen veroorzaken. Ook kinderen die opgroeien met
een manisch-depressieve ouder lukt het vaak niet om zonder psychische
schade te blijven. Enerzijds, omdat gelijk bij andere zwaardere
psychische problematiek, het voorbeeld van in dit geval de
stemmingswisselingen, zich
als ervaring in hun eigen hersenen opslaat, met alle gevolgen van dien (Zie ook: Psychologische
visie). Anderzijds, omdat ze een zeer tegenstrijdig
referentiekader meekrijgen: de ene week krijg je dit te horen als
zijnde waarheid, de andere week krijg
je weer wat anders te horen. Van een gezond psychologisch/ emotioneel
fundament dat je als kind mee zou moeten krijgen, is in ieder geval
geen
sprake. Maar zo is de manisch- depressieve ouder op zijn of haar beurt
ook vaak weer beschadigd en als niemand deze cirkel doorbreekt, blijft
het doorgeefproces, oftewel de transgenerationele overdracht, in stand (Willems,
1999). (Zie ook: Kindermishandeling).
Ook de (school)cultuur in het algemeen kan veel, zo niet alles,
veroorzaken. Om maar bij een uitspraak van de beroemde,
naar alle waarschijnlijkheid manisch-depressieve, Friedrich Nietzsche
te
blijven: "Er bestaan
geen feiten alleen
interpretaties."
Eigenlijk geven deze woorden de psycho-emotionele status van
de
cultuur in het algemeen aan. Uitzonderingen zouden de diverse
religieuze en spirituele stromingen moeten zijn, maar helaas
zijn die meestal zo onsamenhangend of irrationeel dat de bovenstaande
woorden van Nietzsche ook zonder meer daarop van toepassing
zijn.
Maar wat Nietzsche in wezen
zegt is: er is geen waarheid, er is geen kompas, er zijn geen kaders,
er zijn geen grenzen, er is geen zingeving! Deze boodschap
wordt
aan zeer veel van onze kinderen meegegeven en voor mensen die
al
in
de gevarenzone zitten om een (manisch-depressieve) stoornis te
ontwikkelen, is zij desastreus. Deze mensen vinden namelijk
het midden niet, ze blijven in uitersten heen en weer gegooid worden en
hoe ouder men wordt hoe erger dat het (vaak) wordt. Prikkelbaarheid,
gejaagdheid, grootheidsideeën, extreme
impulsaankopen, soms paranoïde ideeën tot een compleet verlies van
interesse, plezier en energie en suïcidepogingen aan toe, zijn
voorbeelden van verschijnselen die dan waargenomen kunnen worden.
Literatuur
Willems, J.C.M. (1999). Wie zal de opvoeders opvoeden?. Den Haag: T.M.C. Asser.© Stichting Syntyche 05-05-2000/ Laatst gewijzigd 25-01-2012