"De mensen zijn zó onnozel en ze richten zich zó op hun directe
behoefte dat iemand die bedriegt,
altijd wel iemand vindt die zich wil
laten bedriegen."
(Machiavelli)
Een eigentijds sprookje
Nog niet zo heel lang
geleden...
...in een land hier ver vandaan, kwam een
grote handelaar in problemen door een tekort aan contant geld. Maar
hij had nog wel een diamant en met deze steen toog hij
naar een bevriende handelaar. Hij beschreef zijn situatie en vroeg aan de
bevriende handelaar een lening van 10.000 dollar. Als onderpand zou hij dan de
diamant achterlaten; die was
dat bedrag wel waard. De bevriende relatie ging hiermee akkoord en leende
onze handelaar 10.000 dollar. De volgende
dag was het kastekort al opgelost en ging de handelaar weer naar zijn vriend om
zijn waardevolle diamant terug te halen. Hij zou zijn vriend 10.200
dollar betalen voor de moeite en als dank omdat hij hem uit de brand geholpen
had. Zo gezegd zo gedaan. Maar de tweede handelaar
vond het eigenlijk maar niks dat hij die mooie
waardevolle steen kwijt was. Dus ging
hij de volgende dag terug en vroeg of hij de diamant mocht kopen voor
10.400 dollar. Zijn vriend ging daarmee akkoord en zo wisselde de diamant
weer van eigenaar. De dag daarop kreeg de eerste eigenaar
echter weer spijt en kocht de diamant terug voor 10.600 dollar.
Knollen voor citroenen
En zo ging dat door, dag in dag uit, jaar in jaar uit. Beide mannen begrepen dat ze een gouden ei uitgevonden hadden en besloten om een bank te beginnen. Ze begonnen andere mensen die een diamant hadden ook te interesseren voor hun handel. Ze zeiden: "U denkt dat uw diamant 10.000 dollar waard is, maar eigenlijk is hij veel meer waard of dat gaat binnenkort gebeuren. Dus als u wilt, kunt u van ons een behoorlijk bedrag lenen om leuke dingen te doen, met als onderpand uw diamant. U moet dat bedrag natuurlijk wel maandelijks aflossen, maar uw bezit zal snel in waarde vermeerderen, kijk maar naar onze diamant". Veel mensen geloofden deze verkooppraatjes en gaven hun diamanten in bewaring bij de bank. Zij kregen in ruil daarvoor een grote som geld, die ze uiteraard wel terug moesten betalen.
Een goed idee vindt altijd
navolging, en meerdere banken werden opgericht. De problemen ontstonden toen een
van de twee handelaars, nadat hij de originele diamant voor de laatste keer voor
een enorm bedrag had verkocht, aan zijn partner mededeelde: "Ik stop er nu acuut
mee. Ik ben oud, ik heb er geen zin meer in, ik ga rentenieren." Tegelijkertijd
verkocht hij zijn
aandelen in de door hen samen opgerichte bank aan een ander.
De
andere diamanteigenaren, die hun diamant als onderpand bij de bank in bewaring
hadden gegeven, schrokken zich een hoedje! De waarde van hun onderpand was dus
helemaal niet zo hoog als hun was voorgespiegeld. Ze konden hun schulden ineens
niet meer aflossen en werden failliet verklaard. Hun diamant werd in het
openbaar verkocht voor de oorspronkelijke waarde van 10.000 dollar of zelfs
minder. Gevolg: veel faillissementen, een kredietcrisis en een totaal verlies
aan vertrouwen tussen
banken en hun cliënten.
Moraal van het verhaal?...Als het te mooi is om waar te zijn, is het meestal ook te mooi om waar te zijn.
Natuurlijk zit de financiële wereld veel complexer in elkaar dan hier geschetst wordt. Wij vinden het echter onverantwoord om sommige sectoren van de economie, waaronder bijvoorbeeld de nutsbedrijven, maar ook banken, over te laten aan de vrije markt, tenzij er betrouwbare veiligheidscontroles op uitgevoerd worden en er ingegrepen kan worden voordat het fout gaat. De huidige kredietcrisis toont aan dat toezichthouders én politici op dat vlak wereldwijd in de fout zijn gegaan. Hoe bestaat het dat banken met een A-status ‘omvallen?’ Dat betekent dat het controleapparaat heeft zitten slapen of misleid is. Wat echter erger is, is dat sommige mensen al meer wisten maar hun mond dichthielden. Om geen paniek te veroorzaken! Dat is het 'Titanic scenario', alleen wisten deze mensen nu al hoe het ging aflopen. Zouden zij ook hun spaargeld en aandelen ook op die banken hebben laten staan? Waarschijnlijk niet.
De gehele vrije markt bestaat hoofdzakelijk uit mensen die op korte termijn veel geld willen verdienen voor zichzelf en/of hun bedrijf. Stuurlieden met oogkleppen voor die niet verder kunnen of mogen kijken dan hun (cognitieve) kleppen toelaten. Maar er zijn ook een paar stuurlieden geweest die heel handig en/of slinks gemanoeuvreerd hebben. Ongetwijfeld heeft een handvol mensen goed aan deze crisis verdiend of heeft op tijd met comfortabele reddingsboten het zwaar gehavende schip verlaten. Maar de meerderheid van de mensen zit met een enorme kater en vaak ook een groot verlies.
De illusie
Sommige mensen zijn er sterren in om andere mensen te belazeren. Maar hoofdzakelijk zijn we er sterren in om onszelf te bedriegen. De kredietcrisis leert ons dat we psychologisch gezien vooral ons hoofd diep in het (financiële) zand stoppen. Zodra je in de huidige economie dertig procent of meer bovenop de werkelijke waarde moet gaan betalen voor een diamant of welk waardevast product dan ook, dan moet je op gaan passen. Want dan ga je speculeren en surf je mee op het begin of op de top van een enorme golf. Alleen die golf breekt een keer en komt dan ook met donderend geraas naar beneden. Kwestie van tijd.
En wat de Europese regeringen nu proberen te doen met al hun financiële injecties, is om een weer een nieuwe golf op gang te brengen. Of daar de oplossing in zit? Voor de korte termijn waarschijnlijk wel, op de lange termijn is dat nog maar de vraag. Het economische langetermijneffect van de huidige crisis moet nog beginnen. De nationale schuld van de Verenigde Staten bijvoorbeeld stemt daarbij niet bepaald hoopvol. Al met al een doortikkende, financiële, globale tijdbom.
Hopelijk leert de consument, maar vooral de zakenman en de politicus van deze crisis. Het verschil tussen een zakenman en een politicus is, dat de zakenman vaak een kortetermijnhandelaar is, terwijl een politicus een langetermijndenker en -handelaar behoort te zijn.
Maar tussen deze werelden zit meestal een kloof. De politiek loopt vaak hijgend achter de (zakelijke) werkelijkheid aan te jagen en de zuurstoffles die de politici gebruikten werd deregulering genoemd. En dat systeem heeft jammerlijk gefaald, met als gevolg: ernstige hapering en/of uitval van de vitale functies...
Of het nu verandert? De ervaring leert ons dat mensen vaak tien keer in dezelfde put moeten vallen, voordat ze gaan beseffen dat dempen misschien toch beter is.
"De
economie. Laten we in plaats van een pacemaker er een nieuw hart in
steken"
(Loesje)
© Stichting Syntyche, 22 oktober 2008
 |
Mocht u meer willen weten over hoe de menselijke geest werkt, dan raden wij aan om het boek: Fact-grafiek, blauwdruk van de menselijke geest, te lezen. Dit werk laat u de oorzaken, de knelpunten en de wegen naar eventuele oplossingen van (uw) psychologische problemen zien. Het is een semi-wetenschappelijk werk, maar is op een manier geschreven dat het ook voor de leek zeer leesbaar en toegankelijk is. Te mooi om waar te zijn? Leest u een stukje uit het voorwoord, geschreven door Prof.dr. J.C.M. Willems. |
Naar de
Hoofdpagina
