FACT®-therapie
"We kunnen wie en wat we zijn veranderen door wat we zien, horen, zeggen en doen. Het is belangrijk de juiste activiteiten voor onze hersenen te kiezen om ze goed te trainen. Dit beginsel geldt niet alleen voor de kindertijd, maar ook als we volwassen zijn of zelfs als we ouder worden". (Prof. dr. N. Andreasen)"
Harmonisch evenwicht
De in vakkringen bekende Prof. dr. Andreasen ziet
het werkende menselijke brein als een groot orkest dat continu een
prachtige symfonie speelt. "Ieder
van ons - elk individuele geest/
hersenen - speelt niet alleen een rol in een uitzonderlijke rijke en
ingewikkelde symfonie maar componeert tegelijkertijd ook spontaan zijn
eigen partituur ... en dirigeert deze ook nog."
(Andreasen, 2002, p.91)
In de door stichting Syntyche ontwikkelde
FACT®-therapie wordt er vanuit gegaan dat de mens in
de
ideale situatie ook zo harmonisch functioneert. Zo, dat gevoelsmatige,
rationele en fysiologische processen gezond en in evenwicht zijn.
De mens ervaart het leven in dat geval als een enerverend avontuur,
waarin begrippen als rust en beweging centraal staan. Maar we zeiden
het al, in de ideaalsituatie. Helaas hebben we op deze
wereld te maken met factoren waar we weinig of geen invloed op hebben
en leven we in een maatschappij die verre van ideaal is. Hierdoor kan
het zo zijn, dat onze processen op gevoelsmatig, rationeel en
fysiologisch gebied verstoord raken. We zitten dan 'niet zo
lekker in ons vel'. En dat heeft natuurlijk gevolgen.
Wisselwerking
"Helaas doet de
psychologie veel meer onderzoek over zaken als
waarnemen, leren, praten en ga maar door (...) dan over
emoties en gevoelens. Iedereen weet dat de problemen waar wij mee
kampen, vaak niet op het verstandelijke vlak liggen."
(Vroon, 1998).
De meeste psychologische problemen komen in onze visie voort
uit het beschadigde gevoelsleven.
Als deze verkeerde gevoelsmatige - en in het verlengde daarvan
psychische -
processen lang aanhouden, dan hebben
ze een verkeerde invloed op onze hersenchemie en eigenlijk op het
gehele menselijk systeem. Dit is voor het overgrote deel geen theorie.
De directe wisselwerking die bestaat tussen psyche/ geest en
hersenchemie is al aangetoond! (zie ook: psychologische visie).
Maar gelukkig is het zo dat negatieve processen ook
meestal weer omgedraaid kunnen worden.
Golfbeweging
Andreasen schrijft met betrekking tot het brein/ de symfonie,
verder nog:
"Het
emotionele koloriet wisselt en gaat op en neer"
(Andreasen, 2002, p.91).
In onze optiek is dit een mooie metafoor voor een schommeling van de
(genoemde) processen. Er is sprake van een golfbeweging. Deze
golfbeweging is bekend in de psychologie, men noemt ze
stemmingswisselingen. In het Engels heten ze
'moodswings'. Ze zijn voor vrijwel iedereen een bekend
fenomeen en persoonlijk te ervaren. Een uitspraak zoals: 'Ik heb
vandaag een baaldag', refereert naar deze
golven. De ene dag zit je niet zo goed in je vel, de volgende
dag weer wel. De diverse processen zijn dan ook voortdurend in beweging
en kunnen onderhevig
zijn aan zowel externe als interne interacties, waarin zowel verleden,
heden, als toekomst een rol kunnen spelen. Maar wat nu als deze
golfbeweging te groot wordt door bepaalde
omstandigheden? De stemmingswisselingen gaan dan extremer uiteenlopen.
De ene periode kan je bijvoorbeeld alles aan, om vervolgens het een
periode niet meer te zien zitten. Of wat als de golf op een bepaald
punt blijft hangen? Over een (heel)
lange periode ben je dan bijvoorbeeld opstandig, geagiteerd, druk,
agressief etc. Of misschien juist introvert, lusteloos, depressief. In
onze optiek ontstaan daar de diverse (psychiatrische) stoornissen. Dit
gebied is echter onstellend groot en daarvandaan dat de ene mens in een
depressie schiet, de andere in een manie en een derde ontwikkelt een
persoonlijkheidsstoornis, etc.
Nu kan deze golfbeweging in onze visie
op meerdere, afzonderlijke gebieden ontstaan. In ieder mens zitten er
een aantal bestanddelen die onafhankelijk van
elkaar werken. Anders gezegd, 'het orkest' van Andreasen gaat
ontiegelijk vals spelen, of het vormt diverse secties die allemaal hun
eigen deuntje gaan spelen. Dit is een factor die in de huidige
reguliere, maar ook binnen de
'alternatieve' psychotherapeutische wereld vaak over het hoofd gezien
wordt, als hij überhaupt al erkend en/of herkend wordt. In
plaats
van dat de behandeling zich er op richt om het orkest weer harmonisch
samen te laten spelen, corrigeert men slechts de (hoorbare) foutjes in
de afzonderlijke deuntjes.
Hoeveel bestanddelen die in een golfbeweging kunnen raken,
zijn er dan?
In onze optiek zijn er minimaal zeven hoofdcomponenten en
deze zijn essentieel voor het menselijk welbevinden. Deze opereren
onafhankelijk van elkaar, kunnen door elkaar heen lopen of
redelijk ver uit elkaar liggen en toch kunnen ze elkaar ook
beïnvloeden, zelfs al hebben ze niets met elkaar te maken.
Fundament/ basis
"Er bevindt zich iets in u wat meer weet dan u weet" (Rochelle Myers1)
De zeven hoofdcomponenten vormen de basis! Een basis die ook in de oudheid al bekend was en deze wijsheid, of brokstukken daarvan, kan je praktisch door alle continenten en culturen heen terugvinden. Ook in de moderne wetenschappelijke literatuur is dit menselijke fundament (gedeeltelijk) terug te vinden. Je kan dit fundament, deze basis, als het psychologische 'ware noorden' zien. En wie het kompas kwijtraakt of verkeerd afstelt, loopt grote kans vroeg of laat in de problemen te komen.
Literatuur
Andreasen, N. (2002) Een schitterend nieuw brein: psychiatrie in het tijdperk van het genoom (p.57 en p.91). Amsterdam: Nieuwezijds.Vroon, P. (1998) Drijfveren : kleine encyclopedie van de psychologie (p.91). Amsterdam: Ambo.
1 vertaald uit het Engels. 'There is something within you that knows more than you know' (Rochelle Myers).
© Stichting Syntyche 19-02-2003/ Laatst gewijzigd 16-05-2011