‘Het leren van empathie is belangrijker dan het leren van de zijrivieren van de Rijn’

"Het belang dat in onze maatschappij wordt toegekend aan zaken als rationaliteit en prestatie zien we vervolgens uiteraard ook terug in het huidige (overwegend klassikale) onderwijssysteem. Er wordt - met uitzondering van de meeste (traditionele) vernieuwingsscholen die veelal individueel en met een speciaal pedagogisch concept werken - een veel te grote en eenzijdige nadruk gelegd op de analytische intelligentie. Kinderen dienen, veelal in een sfeer van competitie en prestatie, allerhande schoolse kennis en feiten op te nemen, uit het hoofd te leren en weer te reproduceren. Wat hierbij helaas nog veel te vaak vergeten wordt, is dat het gegeven of je goed allerlei feiten, regels en formules uit het hoofd kunt leren en je eigen kunt maken, nu niet bepaald een garantie is voor een geslaagde school- of werkcarrière, laat staan voor de mate van geluk of welbevinden in het verdere leven.

De Amerikaanse psycholoog Howard Gardner zag dit. Hij bekritiseerde de traditionele wetenschappelijke opvatting van een algemene intelligentie die grotendeels erfelijk bepaald is en die gemeten wordt met een standaard psychologische test. Deze benadering van intelligentie en de invloed die zij heeft in het onderwijs doet namelijk geen recht aan de persoonlijke kwaliteiten van kinderen, het vervreemdt ze van zichzelf en het verzwakt hun zelfconcept. Volgens Gardner is een ieder op een andere manier begaafd. We bezitten volgens hem meerdere intelligenties en elke bestaat relatief onafhankelijk van de andere. We hebben ze allemaal, alleen allen in een ander profiel, in een andere samenstelling. Gardner (2002)¹onderscheidt in zijn theorie van Meervoudige Intelligenties (MI) meer dan acht intelligenties die elk weer hun eigen subintelligenties hebben.(...) Van de door Gardner benoemde intelligenties zijn de inter- en intrapersoonlijke intelligenties² misschien wel het allerbelangrijkste. Deze twee persoonlijke intelligenties zijn ook enigszins vergelijkbaar met de term emotionele intelligentie die de psycholoog Daniel Goleman (1998)³, zich daarbij deels baserend op de psycholoog Salovey, toekende aan emotionele en sociale vaardigheden als:

- zelfbewustzijn; en dan het herkennen van een gevoel terwijl het optreedt;
- het vermogen om gevoelens in goede banen te leiden; waaronder zelfbeheersing;
- het vermogen om jezelf te motiveren (waaronder doorzettingsvermogen en geestdrift);
- het onderkennen van andermans emoties (zich uitend in empathie, volgens hem de fundamentele ‘mensvaardigheid’);
- het omgaan met relaties."^*

¹Soorten intelligentie: meervoudige intelligenties voor de 21ste eeuw. Amsterdam: Nieuwezijds.²- interpersoonlijke intelligentie: het vermogen om de bedoelingen, motieven en verlangens van andere mensen te begrijpen en dientengevolge effectief te kunnen samenwerken met
     anderen;
   - intrapersoonlijke intelligentie: het vermogen tot zelfinzicht, het bezit van een effectief zelfbeeld (inclusief een beeld van de eigen verlangens, angsten en capaciteiten) en de kunst
     om dergelijke informatie effectief te gebruiken bij het organiseren van je eigen leven;³Emotionele intelligentie. Emoties als sleutel tot succes. Amsterdam/ Antwerpen: Contact.

^{__________________________________________________________________________}^____

Niet dat deze zaken nieuw zijn. In de klassieke oudheid komen we al vier 'kardinale deugden' (fundamentele houding om optimaal te functioneren) tegen, die later werden aangevuld met drie christelijke deugden.

In wezen is emotionele intelligentie in combinatie met de zeven deugden het fundament van het psychisch welbevinden. Sterker nog, het is het fundament van het menselijk bestaan. De meeste van eigenschappen krijgen we zelfs als kind al mee bij de geboorte. Maar dit fundament is zeer zeker in de (vroege) jeugd wel heel breekbaar en kan gemakkelijk geconditioneerd of beschadigd worden, door bijvoorbeeld ouders en directe omgeving, traumatische ervaringen, crèches, school, verkeerde religieuze kaders en de cultuur in het algemeen.

Mist u een paar eigenschappen van het bovenstaande rijtje bij uzelf, dan raden wij u aan om een goede therapie te gaan volgen. U leeft er namelijk langer door, uw lichaam blijft langer gezond en u wordt een stuk prettiger in de omgang met anderen.

Referendum

Agressief psychotisch

Geestelijke Tsunami

Godsdienstvrijheid

Beslan, Rusland

Vakanties en relaties

Oranje - manie

De religieuze persoonlijkheidsstoornis

Hoe herken je de ware liefde ?

Roadmap naar een illusie.

Oorlogsdreiging

Een helder venster of een verzameling glassplinters?

Eerste ervaring(en) in therapie-land.

Wel eens nagedacht over het woordje cultuur?

Islamitisch Fundamentalisme

De vierde weg