Depersonalisatie en/ of derealisatie

Depersonalisatie, het woord zegt het eigenlijk zelf al: je bent je eigen persoontje kwijt. Je voelt je vervreemd van jezelf en/of van je lichaam (depersonalisatie) of van je omgeving (derealisatie). Je hebt het gevoel buiten je eigen lichaam of geest te staan. Het gevoel los te staan en externe waarnemer te zijn van je eigen geestelijke processen, of het eigen lichaam. Het gevoel als een robot of in een droom te leven. Je ziet de wereld aan als zijnde aangeschoten, zonder ook maar een druppel alcohol gedronken te hebben.
In DSM IV, het classificatiesysteem voor afwijkend gedrag, wordt de depersonalisatiestoornis als een aparte stoornis gezien en valt zij onder de dissociatieve stoornissen. Deze vervreemdende ervaringen staan dan op zichzelf en duren langere tijd voort en/of keren steeds weer terug.
Depersonalisatie kan echter ook een secundaire klacht zijn, bij mensen die last hebben van bijvoorbeeld een angststoornis, depressie, schizofrenie, migraine, etc.

Maar zeker 70% van de bevolking heeft wel eens 'vervreemdingsgevoelens' gehad. Meestal gaat het dan om incidentele en korte momenten en dit kan als volkomen normaal beschouwd worden. De meeste mensen zal dit verschijnsel dus niet vreemd zijn. Vooral wanneer men ernstig vermoeid is, of sterk onder stress staat, kan de geest in een fase schieten, die men als dromerig of 'kijkend naar een film' ervaart. Ook kan je dit in het geval van zware vermoeidheid ervaren, vlak voor het moment dat je in slaap valt, op een plaats waar meerdere mensen nog actief aanwezig zijn. Je bent er nog bij, maar eigenlijk ben je er niet meer bij en hoor je de wereld als zijnde onder water en als je je ogen open doet, dan lijkt het ook bijna alsof je onder water zit. Of zoals sommige mensen het beschrijven: als onder een glazen stolp.

Normaal gesproken ervaar je dit wonderlijke verschijnsel echter maar even ------ en na een verkwikkende slaap ben je ervan af en wat overblijft is de verwondering, over de oneindige en vaak onontgonnen gebieden van de menselijke geest. Sommige mensen en culturen beschouwen dit verschijnsel als een spirituele ervaring en proberen dit geestelijk gebied bewust te activeren. Anderen proberen dit gebied te activeren door drugs te gebruiken. Veel mensen ervaren deze vervreemdende ervaringen, geactiveerd met of zonder drugs, dan ook geeneens als onprettig.

Het is een voor de meeste mensen dus een verschijnsel van zeer korte duur, waarbij je het gevoel hebt, bijna in een andere dimensie te zitten.

Sommige mensen kunnen daarnaast een eenmalige, voorbijgaande depersonalisatie ervaren. Dit kan voorkomen na een dreiging of (levensbedreigend) gevaar van buitenaf. Bijvoorbeeld na een auto-ongeluk of een inbraak. Deze ervaring kan minuten tot weken duren, maar gaat vervolgens weer over.

Bij een aantal mensen is er echter sprake van terugkerende of voortdurende perioden met vervreemdingsgevoelens, die dagelijks tot wekelijks optreden, soms gedurende vele jaren. Deze mensen ervaren het dan als niet meer zo prettig. Gevolg: je leeft, maar eigenlijk leef je niet. Het is geestelijk wandelen in stopverf. Het is waden en leven in stroop. Je weet en ziet dat het anders kan en eigenlijk moet! Je functioneert echter maar voor een klein gedeelte en het lukt je niet om op eigen kracht uit deze fase te stappen. Op de lange duur is het hoogst frustrerend en het maakt mensen vaak super onzeker. Je zou het verschijnsel als een soort geestelijke trance, of gedeeltelijke verlamming kunnen beschouwen.

Ernstige traumatische ervaringen, meestal in de kindertijd, zoals seksueel misbruik, geestelijke en lichamelijke kindermishandeling, worden door de wetenschap gezien als mogelijke veroorzakers. Zelf zouden wij hier nog extreme conditionering aan willen toevoegen, veroorzaakt door een verdwaalde cultuur.

De diagnose van een (op zichzelf staande) depersonalisatiestoornis wordt niet gemakkelijk gesteld. Dit komt omdat depersonalisatie een vrij algemeen symptoom is, dat ook bij andere (psychiatrische) stoornissen voorkomt. In onze optiek speelt het daarnaast mogelijk ook mee, in stoornissen als anorexia nervosa en lichaamsdismorfie. Deze mensen zien zichzelf als in een hele kromme spiegel en sommige van hen zien zelfs hun eigen lichaam als vreemd en gaan zelfs zover, dat ze armen of benen willen amputeren, omdat ze het gevoel hebben dat deze niet bij hun lichaam horen.
Ook gaan wij er in onze visie vanuit, dat in sommige gevallen depersonalisatieverschijnselen een voorloper kunnen zijn van een psychose of een psychotische stoornis.

Medicijnen: Er is geen specifiek medicijn beschikbaar. Wel kunnen moderne antidepressiva en soms antipsychotica bij sommige mensen een verbetering te zien geven

Psychotherapie:. In onze optiek is er (vaak) sprake van een uitingsvorm van een psychologische beschadiging cq conditionering. Er zijn diverse psychologische en daaraan gekoppeld fysiologische processen aan de gang, die deze uitingsvorm veroorzaken. Cognitieve therapie kan heel goed werken en goede resultaten geven. Nog beter -maar niet geheel zonder risico- is een therapie, zoals onder andere die van ons, die naast het cognitieve aspect oog heeft voor onverwerkte emoties en/of conditioneringen, die aan de depersonalisatieverschijnselen ten grondslag kunnen liggen.
Motivatie van de cliënt is uiteraard essentieel.

Het is echter belangrijk, dat men bijtijds hulp in gaat roepen. Je weet dan, dat je in een psychische fase terecht gekomen bent, die niet normaal is. Als het te lang duurt loop je , volgens onze visie, de kans, dat je in een Matrixscenario terecht komt, alleen, zal alleen jij die als echt ervaren. Dan ben je door de ambulante hulpverlening niet meer te bereiken en wordt het de psychiater, die door middel van medicijnen kan proberen je weer een beetje terug in de werkelijkheid te krijgen.

Dus als je er langer dan een dag (zonder aanwijsbare oorzaak) of langer als een maand (met aanwijsbare oorzaak) last van houdt, moet je al alert zijn en eens een expert raadplegen en zonodig gelijk in psychotherapie te gaan. Onder de noemer: beter in het begin gelijk gekeerd, dan de rest van je leven in een matrixachtige wereld rond te dolen.

Mocht u meer willen weten over hoe de menselijke geest werkt, dan raden wij aan om het boek: Fact-grafiek, blauwdruk van de menselijke geest, te lezen. Dit werk laat u de oorzaken, de knelpunten en de wegen naar eventuele oplossingen van (uw) psychologische problemen zien. Het is een semi-wetenschappelijk werk, maar is op een manier geschreven dat het ook voor de leek zeer leesbaar en toegankelijk is. Te mooi om waar te zijn? Leest u een stukje uit het voorwoord, geschreven door Prof.dr. J.C.M. Willems.