Borderline

Wie uit de vaargeul raakt, kan in watervlaktes terechtkomen waar hij beter niet in kan vertoeven. Sommigen mensen dwalen zo ver af dat ze in psychische grensgebieden terechtkomen.

De borderline persoonlijkheidsstoornis

De borderline persoonlijkheidsstoornis is één van de meer ernstige psychische aandoeningen.

Zie de menselijke geest als een schip dat door een groot Deltagebied vaart. Zolang u in het diepe vaarwater blijft dat meestal wordt aangegeven door tonnen (bebakening), is er niets aan de hand. U geniet van het uitzicht en ervaart het leven als een machtig avontuur, waarin u plezier beleeft, reist, verliefd wordt, onderzoekt, rust, leert, werkt, speelt en van uw man of vrouw en eventuele kinderen geniet. Zodra u echter buiten de vaargeul gaat komen, ontstaan de problemen en hoe verder je van deze vaargeul verwijderd bent, des te gevaarlijker het wordt. Sommigen mensen komen nog moeizaam vooruit, anderen draaien alleen nog maar rondjes. Weer anderen schieten van de ene naar de andere kant. Hoe dichter ze bij het ondiepe water komen, hoe moeilijker het wordt. Het is het grensgebied tussen nog zeer langzaam bewegen en compleet vastlopen op zanderige gronden, rotsen of klippen.
U kunt zich voorstellen dat de kapitein of stuurman van dit schip op zo'n moment in complete paniek is en een hoog adrenalinegehalte heeft. Hij staat zeer kort voor de wagen, omdat hij beseft dat hij elk ogenblik kan vastlopen, met alle problemen en gevaren van dien. Door vermoeidheid en stress kan de spanning zelfs zo hoog oplopen dat men een black-out krijgt, dissociatieverschijnselen, of dat men zichzelf verwondt of zelfs aan zelfmoord denkt, omdat men de hoge stressniveaus niet continu kan blijven volhouden. Men balanceert namelijk constant op de grenslijn tussen nog net varen en vastlopen en men weet en voelt dit ook.

Dit is beeldspraak maar de meeste mensen die last hebben van deze persoonlijkheidsstoornis zullen deze metafoor zonder meer herkennen en erkennen.

Kenmerken

Volgens het diagnostisch handboek voor psychiaters en psychologen (de DSM) is -in eenvoudig Nederlands vertaald- iemand met een borderline persoonlijkheidsstoornis heel veranderlijk binnen relaties, heeft zo iemand een sterk wisselend zelfbeeld en schommelt hij heel erg in zijn gevoelens. De persoon handelt vaak in een opwelling. Dit kan tot uiting komen in bijvoorbeeld:

1. krampachtig proberen te voorkomen om in de steek gelaten te worden, of dit nu reëel of ingebeeld is.
2. het steeds weer hebben van instabiele en hevige relaties met andere mensen, waarbij ze anderen afwisselend op een voetstuk plaatsen of juist omlaaghalen 
3. identiteitsstoornis: een duidelijk en voortdurend wisselend beeld dat ze van zichzelf hebben en een schommelend gevoel van eigenwaarde
4. impulsiviteit (in een opwelling handelen) op ten minste twee gebieden die mogelijk betrokkenen kunnen schaden (bijvoorbeeld geld verkwisten, seks, misbruik van middelen, roekeloos autorijden, vreetbuien)
5. terugkerende suïcidale gedragingen, dreigingen of zelfverwonding
6. emotionele ontremmingen, ze reageren sterk met en op hun emoties (bijvoorbeeld periodes van intense somberheid, prikkelbaarheid of angst meestal enkele uren durend en slechts zelden langer dan een paar dagen)
7. aanhoudend gevoel van leegte
8. niet bij de situatie passende intense woede of moeite kwaadheid te beheersen (bijvoorbeeld frequente driftbuien, aanhoudende woede of herhaaldelijk vechtpartijen)
9. voorbijgaande, aan stress gebonden achterdochtige ideeën of een intens gevoel hebben dat ze buiten zichzelf en/of hun omgeving staan

Om het etiket van deze stoornis te kunnen krijgen, moet je minimaal vijf van de voorgaande kenmerken bezitten; ze moeten beperkingen veroorzaken in meerdere situaties; ze moeten langdurig bestaan en op zijn minst sinds de vroege volwassenheid aanwezig zijn; ook mogen ze geen gevolg zijn van andere psychische stoornissen, van somatische aandoeningen, of van het gebruik van een geneesmiddel. 

Grensgebied

Vroeger gebruikte men de term borderline voor het grensgebied tussen neurose (de lichtere vormen van psychische stoornissen) en een psychose. Nu wordt er in de psychiatrie dus een specifieke persoonlijkheidsstoornis mee aangeduid, waarvan de verschijnselen hiervoor staan opgesomd. Wij grijpen met onze visie toch een klein beetje terug op dit oude denkbeeld van het grensgebied tussen neurose en psychose. Alleen is onze visie dan complexer, maar - zo vinden wij - ook completer.

In onze optiek zijn er minimaal zeven psychische hoofdcomponenten die essentieel zijn voor het menselijk welbevinden. Deze componenten die onafhankelijk van elkaar opereren, kunnen door elkaar heen lopen of redelijk ver uit elkaar liggen en toch kunnen ze elkaar ook beïnvloeden, zelfs al hebben ze niets met elkaar te maken. Met elk van deze hoofdcomponenten kun je in principe in het grensgebied (de borderline) terechtkomen. Even terug naar de metafoor van het schip: u vaart in feite niet met één schip door het Deltagebied, maar in een konvooi bestaande uit zeven schepen die elk afzonderlijk kunnen vastlopen. Deze materie is echter te omvattend om in deze pagina te behandelen, daarvoor zult u het boek FACT®-grafiek, blauwdruk van de menselijke geest moeten lezen.  

Lees verder op de volgende pagina...

Literatuur

Terug naar de Hoofdpagina

© Stichting Syntyche 05-05-2000/ Laatst gewijzigd 04-02-2012