Destructieve agressie

"Al wat nodig is om het kwaad te laten zegevieren, is dat goede mensen niets doen"  (Edmund Burke)

Agressie

De gesel van deze tijd, maar in wezen natuurlijk van alle tijden. Oorlog, genocide, blind terrorisme, haat, moord, zinloos geweld, mishandeling, verkrachting, aanranding, etc.  In kleiner verband is het natuurlijk een tragedie en een trauma voor de slachtoffers en de nabestaanden. Beangstigend is het voor de naaste omgeving. Je ziet dan ook vaak dat mensen of wegkruipen en in angst gaan leven of precies het tegenover gestelde gaan doen en een burgerwacht in gaan stellen. In groter verband zitten we op een tijdbom, of liever gezegd atoombom, die elk ogenblik af kan gaan.
Dus wat is het, wat veroorzaakt het en is er iets aan te doen?

De huidige cultuur

De meeste mensen zien agressie als iets wat bij de mens hoort. Ze zien het als een erfdeel van onze reptielenvoorouders dat ingebakken zit in onze genen. Daarom zijn we zo egocentrisch en agressief, maar omdat de 'beschaving' het ons anders leert, weten we het onder een laagje vernis aardig te camoufleren. Met andere woorden, de meeste mensen weten het aardig te reguleren, maar een gedeelte ook niet en dat moeten we maar accepteren, want tenslotte zijn we niets anders dan geëvolueerde krokodillen. Een ander deel van de mensheid ziet demonen en een duivel aan het werk in agressieve mensen. Het zijn processen waar je niets aan kan doen, buiten in God te geloven en zo zuiver mogelijk te leven en te bidden, zodat de duivel geen vat op je kan krijgen. En een deel ziet agressie als aangeleerd gedrag, hetzij door imitatie, door ervaringen of als reactie op omstandigheden.

Met dit laatste zijn wij het voor een groot deel eens. Volgens onze visie - en daar komen ook gelukkig steeds meer wetenschappelijke bewijzen voor - is de mens van nature goed, maar kan hij door een verkeerde en beschadigende opvoeding, traumatische ervaringen, een verkeerde (school)cultuur etc., compleet verdwalen of erger, psychisch ziek worden. De uitingsvorm van deze ziekte is altijd weer verschillend. Een depressie is waarschijnlijk wel de meest bekende daarvan, destructieve agressie is echter een andere. 

Oorzaken

De oorzaken van agressie kunnen liggen in een verkilde opvoeding, emotionele afwijzing en/of mishandeling door één of beide ouders en/of opvoeders, traumatische ervaringen die niet goed verwerkt zijn, een schoolcultuur die enorm prestatiegericht is en die verbaal geweld (vaak) tolereert en een algemene cultuur die zowel verbaal als fysiek geweld - via onder andere de televisie - verheerlijkt. Al deze omstandigheden kunnen verantwoordelijk zijn voor één of andere vorm van agressie. Ze zorgen er namelijk voor dat kinderen zich wel moeten verharden, willen ze overleven of erbij horen. Meestal ligt de oorzaak van agressie in een combinatie van de genoemde factoren. En slechts de zeer sterken en de zeer zwakken ontkomen aan dit proces.

Psychische stoornis

Agressie is in onze visie een spiegelbeeld van een depressie. Eigenlijk is agressie de gevaarlijkste vorm is van psychisch ziek zijn! Dat destructieve agressie een uitingsvorm is van een psychische beschadiging is echter geen nieuwe gedachte.  Dit gedachtegoed vinden we onafhankelijk door de hele wereldgeschiedenis heen terug. We komen het gedeeltelijk tegen bij de Chinese filosoof Mencius in de derde eeuw voor Christus. We komen gedeeltes tegen bij de oude Grieken. We komen gedeeltes tegen in het Oude Testament en we komen het compleet tegen in de evangeliën. Niks geen duivel, niks geen demonen, niks geen krokodillenhersens. Een beschadigd gevoelsleven, een zware conditionering en een cultuur die agressie predikt als zijnde normaal zijn de oorzaken van dit gedrag. En zolang de mensheid de paden van evolutie (krokodillenhersens), van een engel die tegen God opgestaan is (duivel), van een maatschappelijke cultuur die egocentrisme en verbaal geweld cultiveert niet verlaat, blijft het dweilen met de kraan wijd open. Een andere reden waarom we blijven dweilen is dat de westerse wereld de laatste zestig jaar zeer tolerant geworden is (alhoewel er op bepaalde gebieden de laatste tien jaar toch wel weer een lichte kentering aan de gang is). Op zich is tolerantie uitstekend. We zijn echter zo tolerant geworden dat we zelfs nog tolereren dat mensen niet tolerant zijn. En met die houding laat je niet alleen de goede dingen gebeuren van een tolerante samenleving, maar juist ook de verkeerde! Vrijheid van denken en handelen is prima, maar zodra er verbaal en zeer zeker fysiek geweld aan te pas komt, moet je op gaan passen en waar noodzakelijk in gaan grijpen. Want daar gaan we grenzen over die je beter niet over kan gaan. Wat dat aangaat heeft de geschiedenis ons een paar afschuwelijke lessen geleerd. En als we daar niets van leren, zal het een valkuil blijken te zijn waar we elke keer weer invallen.

Boosheid

Maar, zult u zeggen, ik ben ook wel eens boos! Ben ik dan ook gestoord? Nee, er zit een wezenlijk verschil tussen boosheid en destructieve agressie. Boosheid is een legitieme emotie die meestal geactiveerd wordt door onrechtvaardigheid. Zij gaat echter zelden of nooit over in destructieve agressie. Tenzij iemand of iemands naaste in een (levens)bedreigende hoek gedwongen wordt, dan ontstaat er iets als 'noodagressie', zie het als een aanvallende vorm van zelf- of naastenverdediging. In groter verband noemen we dat oorlog!

Hoe herkent u agressieve mensen?

Verbale agressie in woord en geschrift is een potentiële voorloper van fysieke destructieve agressie. Niet dat ieder mens die verbale agressie bezigt over zal gaan tot fysiek geweld. Voor de meesten is het een manier om hun opgebouwde frustratie kwijt te raken. Maar in combinatie met lichaamshouding, gezicht en ogen, zegt zij alles over wat er zich in de mens afspeelt en hoe gevaarlijk zo’n persoon kan zijn. Met andere woorden, als je iemand ziet met een agressieve gezichtsuitdrukking, agressieve uitstraling van de ogen en als hij of zij ook nog agressieve taal uitslaat, weet je dat er iets goed mis zit! En elk persoon met een beetje mensenkennis weet dit ook. Er zijn zelfs een paar veiligheidsdiensten, die met bovenstaande gegevens, terroristische aanslagen proberen te verijdelen en dit met vrij veel succes.